Wg legendy w 1382 r. śląski książę Władysław Opolczyk podróżując w tych stronach zatrzymał się tu spragniony szukając jakiegoś potoku. Po bezskutecznych poszukiwaniach zwrócił się w modlitwie do Matki Boskiej. Maryja wysłuchała jego prośby i nagle spod ziemi wytrysnęło obfite źródłom, które dało początek istniejącemu dziś potokowi Leśniówka. W dowód wdzięczności książę ten pozostawił w kaplicy stojącej nieopodal źródła drewnianą figurę Matki Bożej, którą wiózł z Rusi na Jasną Górę wraz z obrazem Czarnej Madonny.

Faktem pewnym jest natomiast to, że w dwa wieki później bo w 1559 r. kasztelan oświęcimski Jan Koryciński w dowód wdzięczności za liczne łaski wybudował tu kościół, w którym w ołtarzu głównym umieścił cudowną figurę Matki Boskiej. W 1700 Józef Męciński przebudował kościół i sprowadził Karmelitów Bosych, którzy po trzech latach zrezygnowali z tej fundacji. W 1706 Męciński sprowadził do Leśniowa paulinów z Jasnej Góry w Częstochowie. W 1864 rząd rosyjski klasztor skasował, ale w 1936 r. paulini powrócili do niego. W dniu 13 sierpnia 1967 r. w klasztorze odbyła się uroczysta koronacja figury Matki Bożej, której dokonał prymas Polski kard. Stefan Wyszyński w towarzystwie biskupa częstochowskiego Stefana Baryły. Mszy świętej przewodniczył metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła - późniejszy papież Jan Paweł II, który wygłosił kazanie.

Od początku Leśniowska Pani czczona jest szczególnie jako patronka Rodzin. Mają tu miejsce liczne uzdrowienia fizyczne i duchowe - od 1706 r. do dzisiaj paulini spisali ich kilkaset. Sanktuarium stało się regionalnym ośrodkiem pielgrzymkowym, a położenie klasztoru powoduje, że Leśniów jest stałym punktem odpoczynku na trasie pielgrzymkowej na Jasną Górę z południa Polski.

Obecny kościół Nawiedzenia Marii Panny został wzniesiony w 1559 r. W 1791 przedłużono jego nawę. Później był jeszcze kilkakrotnie restaurowany, m.in. w l. 1846 - 47. Obecnie jest to budowla jednonawowa, sklepiona beczkowo. Posiada charakter gotycko-renesansowy, ale barokowa fasada pochodzi z końca XVIII w.
Wyposażenie wnętrza kościoła jest przeważnie późnobarokowe i rokokowe z XVIII w. Na uwagę zasługuje rzeźbiona w drewnie gotycka figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, uchodząca za cudowną (Matka Boska Leśniowska). Na ścianie u wejścia umieszczona została tablica upamiętniająca uroczystą koronację figury Matki Bożej w 1967 r.

Późnobarokowy klasztor pochodzi z l. 1755-71, rozbudowany w 1936 r. (wsch. skrzydło).

Kościół i klasztor otacza barokowy mur z XVIII w.

Otoczenie kościoła zagospodarowane współcześnie: na placu przed Sanktuarium na którym wybudowano kapliczki różańcowe odbywają się msze prowadzone przy ołtarzu polowym zawieszonym na murach klasztoru.

Przy drodze bije obfite źródło-wywierzysko Leśniówki. W XVII w. nad źródłem znajdowała się kaplica, pod koniec XX w. wywierzysko ujęte było w brzydka betonową studzienkę i basen wypełniony monetami wrzucanymi przez pielgrzymów na pamiątkę. Obecnie okolice wywierzyska zostały pięknie zagospodarowane. Źródło zostało ujęte nierdzewnymi rurami w kilka wypływów znajdujących się u podnóża ładnej współczesnej kaplicy. Nieco dalej nad Leśniówką przerzucony został drewniany mostek doprowadzający do ławek nad rzeką. początkowy odcinek dolinki Lesniówki został zagospodarowany wg współczesnych trendów sztuki ogrodniczej stanowiąc malownicze otoczenie wejścia na teren klasztoru.

Przy klasztorze rośnie lipa szerokolistna - pomnik przyrody (nr 17/70 - 1973).

Główne uroczystości odpustowe: 2 lipca oraz pierwsza po tej dacie niedziela.

Historia sanktuarium w Leśniowie jest związana z legendą, według której w 1382r. zmierzający do Opola z Rusi książę Władysław Opolczyk postanowił zrobić postój na polanie opodal drewnianego kościółka. Wiózł on ze sobą ikonę Matki Boskiej Bełzkiej, obraz, który miał się stać ośrodkiem kultu maryjnego na Jasnej Górze lepiej znanego jako Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej oraz figurę Maryi z Dzieciątkiem na ręku. Jako że wędrowcy nie mieli picia przeto modlili się przed wyruszeniem o siły na drogę i szczęśliwy powrót do Opola. Nagle stał się cud: Wtem rzeźba Maryji jakby złotą łuną się okryła. Z miejsca wskazanego ręka Dzieciątka, spod omszałego kamienia, wybiła krystaliczna struga wody, mieniąca się w słońcu srebrem i błękitem. Woda miała przy tym właściwości niezwykłe. Znużeni odzyskiwali siły, przemyte wodą rany natychmiast się goiły, chorzy odzyskiwali zdrowie... Wdzięczy za łaskę Maryji książe Władysław Opolski pozostawił świętą figurę w małym drewnianym kościółku Leśniowskim
 Historia  Drewniany kościół w Leśniowie istniał prawdopodobnie już w 1325r.

16 maja 1706r. właściciel Żarek Józef Męciński przyznał paulinom na mocy przywileju kościół wraz z drewnianym klasztorem, uprzednio przez dwa lata użytkowany przez zakon karmelitów bosych.

W 1755r. rozpoczęła się budowa murowanego klasztoru, która została ukończona w 1768r. Przybudowano również kościół. Przedłużono nawę, wzniesiono murowaną kruchtę, szczyt ozdobiono sygnaturką. Wewnątrz powstał w 1730 r. barokowy ołtarz, w którego centrum umieszczono cudowną figurę. W XVIII w. wzbogacono także wnętrze konfesjonałami, rokokowymi stallami i balustradami. Z XIX w. pochodzą dwa boczne ołtarze: św. Józefa i św. Pawła Pustelnika. Pani Leśniowska zyskała w XVIII w. złocone korony i sukienki z cennej materii. OO. Paulini zadbali także o źródło, ogradzając je i uporządkowując otoczenieW 1967 r. ks. Kardynał Stefan Wyszyński dokonał koronacji Matki Boskiej Leśniowskiej. Na uroczystości był również obecny Metropolita Krakowski, ks. Kardynał Karola Wojtyły, późniejszy papież Jan Paweł II. Dzięki staraniom tego ostatniego Kongregacja d/ s Św. Sakramentów i Kultu Bożego ustanowiła uroczystość Matki Boskiej Leśniowskiej w dniu 2 lipca, zatwierdziła także formularz mszy świętej ku czci Matki Bożej Leśniowskiej Patronki Rodzin.

 Zabudowa  Sanktuarium składa się z następujących budynków: kościoła p.w. Nawiedzenia NMP, ołtarza polowego, kaplicy nad źródłem, klasztoru, dzwonnicy, domu pielgrzyma.

Pochodząca z 1559 r., najstarsza część kościoła ma charakter gotycko-renesansowy.

Po północnej stronie kościoła znajduje się klasztor składający się z czterech skrzydeł. W latach 1963– 1967 przeprowadzono gruntowną modernizację budynku kościelnego, ostatni zaś remont – na 600-lecie Sanktuarium – w 1988 r. Wtedy też wykonano nową polichromię. W latach 1984 – 1986 ustawiono w parku 15 kapliczek różańcowych. W 1994 r. wybudowano wolnostojącą dzwonnicę. W ramach obchodów Wielkiego Jubileuszu 2000-lecia Chrześcijaństwa wybudowano ołtarz polowy, kaplicę nad źródłem potoku oraz wzdłuż muru przyklasztornego wybudowano 14 stacji Drogi Krzyżowej. Późnobarokowy główny ołtarz oraz ołtarze boczne pochodzą z pierwszej połowy XVIII w. Ołtarz główny, z cudowną figurką MB Leśniowskiej, pochodzącej z XIV w. był przerobiony w 1856 r. i odnowiony w 1956 r. Drewniany, rokokowy portal w fasadzie zachodniej pochodzą z drugiej połowy XVIII w., późno rokokowe stalle, balustrady oraz konfesjonały z 1782 r